Kiểm toán là gì? Quy định về kiểm toán viên hành nghề

Kiểm toán là gì? Quy định về kiểm toán viên hành nghề

Kiểm toán là gì? Quy định về kiểm toán viên hành nghề

Khóa học CFA

Khóa học ICAEW
Khóa học ACCA

Kiểm toán là gì? Quy định về kiểm toán viên hành nghề

Trong bài viết này, FTMS Việt Nam sẽ giới thiệu đến các bạn những thông tin tổng quan nhất về kiểm toán như kiểm toán là gì, các hình thức kiểm toán tài chính, quy trình thực hiện kiểm toán độc lập, tiêu chuẩn, quyền và nghĩa vụ của kiểm toán viên hành nghề. Mời các bạn quan tâm cùng tham khảo nhé!

Kiểm toán là gì?

Kiểm toán là hoạt động kiểm tra và xác minh tính trung thực những báo cáo tài chính của một tổ chức, qua đó cung cấp những thông tin chính xác về tình hình tài chính của tổ chức đó. Hay nói một cách khác, kiểm toán là quá trình thu thập và đánh giá bằng chứng liên quan đến thông tin tài chính được trình bày trong báo cáo tài chính (do kế toán thực hiện) nhằm xác định và báo cáo về mức độ phù hợp của các thông tin đó với các chuẩn mực kế toán đã được thiết lập.

Những người thực hiện công việc kiểm toán là các kiểm toán viên được cấp chứng chỉ hành nghề. Khi thực hiện kiểm toán, kiểm toán viên sẽ sử dụng các phương pháp đối chiếu, diễn giải thông tin, điều tra, quan sát, kiểm kê và thử nghiệm để xác minh tính đúng đắn của tài liệu và tính hợp pháp của các báo cáo tài chính.

Các hình thức kiểm toán tài chính

Căn cứ vào tư cách pháp lý của chủ thể tiến hành kiểm toán và giá trị pháp lý của hoạt động kiểm toán, kiểm toán tài chính được phân thành ba loại, gồm: kiểm toán nhà nước, kiểm toán độc lập và kiểm toán nội bộ.

Các hình thức kiểm toán tài chính

Các hình thức kiểm toán tài chính

Kiểm toán nhà nước hay kiểm toán công là việc đánh giá và xác nhận tính đúng đắn, trung thực của các thông tin tài chính công, tài sản công hoặc báo cáo tài chính liên quan đến quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; việc chấp hành pháp luật và hiệu quả trong việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công.

Kiểm toán độc lập là hoạt động kiểm toán do các kiểm toán viên độc lập thực hiện theo hợp đồng với tổ chức hoặc cá nhân có nhu cầu kiểm toán hoạt động tài chính của mình. Các doanh nghiệp khi có nhu cầu kiểm toán thì sẽ phải bỏ tiền ra để thuê kiểm toán với chi phí không hề nhỏ. Hoạt động này sẽ giúp cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu kiểm toán thẩm định tính đầy đủ, trung thực, hợp lí của số liệu, tài liệu kế toán, và báo cáo tài chính.

Theo Luật Kiểm toán độc lập 2011, kiểm toán độc lập là việc kiểm toán viên hành nghề, doanh nghiệp kiểm toán, chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt Nam kiểm tra, đưa ra ý kiến độc lập của mình về báo cáo tài chính và công việc kiểm toán khác theo hợp đồng kiểm toán.

Kiểm toán nội bộ là hoạt động kiểm toán được thực hiện trong phạm vi doanh nghiệp nhằm kiểm tra độ chính xác và minh bạch của hoạt động kế toán trong công ty. Kiểm toán nội bộ làm việc dưới quyền ban giám đốc. Theo Hiệp Hội Kiểm Toán Nội Bộ Hoa Kỳ IIA (The Institute of Internal Auditors), kiểm toán nội bộ là một hoạt động đảm bảo và tư vấn độc lập, khách quan được thiết kế nhằm gia tăng và cải thiện các hoạt động trong một tổ chức. Kiểm toán nội bộ góp phần giúp tổ chức đạt được các mục tiêu của mình bằng việc áp dụng các phương pháp tiếp cận mang tính nguyên tắc và hệ thống nhằm đánh giá, nâng cao hiệu quả của các quy trình quản lý rủi ro, kiểm soát và quản trị.

Quy trình thực hiện kiểm toán độc lập

Theo quy định tại điều 45 Luật Kiểm toán độc lập 2011, quy trình kiểm toán độc lập sẽ bao gồm ba bước như sau:

  • Bước 1: Chấp nhận, duy trì khách hàng và lập kế hoạch kiểm toán.
  • Bước 2: Thực hiện kiểm toán.
  • Bước 3: Kết thúc kiểm toán, lập báo cáo kiểm toán và xử lý sau kiểm toán.

Quy định về kiểm toán viên và kiểm toán viên hành nghề

Theo Luật Kiểm toán độc lập 2011, kiểm toán viên là người được cấp chứng chỉ kiểm toán viên theo quy định của pháp luật hoặc người có chứng chỉ của nước ngoài được Bộ Tài chính công nhận và đạt kỳ thi sát hạch về pháp luật Việt Nam. Kiểm toán viên hành nghề là kiểm toán viên đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán.

Quy định về kiểm toán viên và kiểm toán viên hành nghề

Quy định về kiểm toán viên và kiểm toán viên hành nghề

Tiêu chuẩn của kiểm toán viên
Theo điều 14, Luật Kiểm toán độc lập 2011, kiểm toán viên phải có đủ các tiêu chuẩn sau đây.

  • Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
  • Có phẩm chất đạo đức tốt, có ý thức trách nhiệm, liêm khiết, trung thực, khách quan.
  • Có bằng tốt nghiệp đại học trở lên thuộc chuyên ngành tài chính, ngân hàng, kế toán, kiểm toán hoặc chuyên ngành khác theo quy định của Bộ Tài chính.
  • Có Chứng chỉ kiểm toán viên theo quy định của Bộ Tài chính.

Trường hợp người có chứng chỉ của nước ngoài được Bộ Tài chính công nhận, đạt kỳ thi sát hạch bằng tiếng Việt về pháp luật Việt Nam và có đủ các tiêu chuẩn theo quy định thì được công nhận là kiểm toán viên.

Tiêu chuẩn của kiểm toán viên hành nghề

Người có đủ các điều kiện sau đây được đăng ký hành nghề kiểm toán:

  • Là kiểm toán viên.
  • Có thời gian thực tế làm kiểm toán từ đủ ba mươi sáu tháng trở lên.
  • Tham gia đầy đủ chương trình cập nhật kiến thức.

Người có đủ các điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 15 Luật Kiểm toán độc lập 2011 thực hiện đăng ký hành nghề kiểm toán và được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán theo quy định của Bộ Tài chính.

Quyền của kiểm toán viên hành nghề

Theo quy định tại Điều 17, Luật Kiểm toán độc lập, khi hành nghề tại doanh nghiệp kiểm toán, chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt Nam, kiểm toán viên hành nghề có các quyền sau đây:

  • Hành nghề kiểm toán theo quy định của Luật Kiểm toán độc lập 2011.
  • Độc lập về chuyên môn nghiệp vụ.
  • Yêu cầu đơn vị được kiểm toán cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu cần thiết và giải trình các vấn đề có liên quan đến nội dung kiểm toán; yêu cầu kiểm kê tài sản, đối chiếu công nợ của đơn vị được kiểm toán liên quan đến nội dung kiểm toán; kiểm tra toàn bộ hồ sơ, tài liệu có liên quan đến hoạt động kinh tế, tài chính của đơn vị được kiểm toán ở trong và ngoài đơn vị trong quá trình thực hiện kiểm toán.
  • Kiểm tra, xác nhận các thông tin kinh tế, tài chính có liên quan đến đơn vị được kiểm toán ở trong và ngoài đơn vị trong quá trình thực hiện kiểm toán.
  • Yêu cầu tổ chức, cá nhân có liên quan cung cấp tài liệu, thông tin cần thiết có liên quan đến nội dung kiểm toán thông qua đơn vị được kiểm toán.
  • Quyền khác theo quy định của pháp luật.

Nghĩa vụ của kiểm toán viên hành nghề

Khi hành nghề tại doanh nghiệp kiểm toán, chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt Nam, kiểm toán viên hành nghề có các nghĩa vụ sau đây:

  • Tuân thủ nguyên tắc hoạt động kiểm toán độc lập.
  • Không can thiệp vào hoạt động của khách hàng, đơn vị được kiểm toán trong quá trình thực hiện kiểm toán.
  • Từ chối thực hiện kiểm toán cho khách hàng, đơn vị được kiểm toán nếu xét thấy không bảo đảm tính độc lập, không đủ năng lực chuyên môn, không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
  • Từ chối thực hiện kiểm toán trong trường hợp khách hàng, đơn vị được kiểm toán có yêu cầu trái với đạo đức nghề nghiệp, yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ hoặc trái với quy định của pháp luật.
  • Tham gia đầy đủ chương trình cập nhật kiến thức hàng năm.
  • Thường xuyên trau dồi kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm nghề nghiệp.
  • Thực hiện kiểm toán, soát xét hồ sơ kiểm toán hoặc ký báo cáo kiểm toán và chịu trách nhiệm về báo cáo kiểm toán và hoạt động kiểm toán của mình.
  • Báo cáo định kỳ, đột xuất về hoạt động kiểm toán của mình theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
  • Tuân thủ quy định của Luật này và pháp luật của nước sở tại trong trường hợp hành nghề kiểm toán ở nước ngoài.
  • Chấp hành yêu cầu về kiểm tra, kiểm soát chất lượng dịch vụ kiểm toán theo quy định của Bộ Tài chính.
  • Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.
     

 Tags: Kiểm toán viên

Toàn quốc | Áp dụng đến 18/11/2026

Black Friday 2026 FTMS Global - Giảm đến 50% học phí

Black Friday 2026 tại FTMS Global: Giảm 50% học phí ACCA, CFA, CMA, IFRS, tiết kiệm đến 55 triệu đồng. Chỉ từ 26-28/11 với 15 suất ưu đãi.

Tin tức mới nhất | Hồ Chí Minh

Lối đi nào dành cho bạn để chinh phục CIMA

Bạn muốn chinh phục “cô nàng” CIMA đến từ Anh Quốc danh giá? Bạn có biết lối đi nào dành cho bạn? 

Hiện tại, Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh Quốc CIMA có chính sách miễn giảm môn cực kỳ linh hoạt, dựa trên kinh nghiệm làm việc, bằng cấp,…Học viên được miễn tối đa 15 trên 16 môn học. C-SEP và CGMA CPP Strategic (SCS) là 2 chương trình Fast Track giúp học viên sở hữu chứng chỉ hàng đầu thế giới về quản trị (ACMA & CGMA) chỉ với 1 hoặc 2 bài thi. Hồ sơ ứng tuyển được xét liên tục và học viên có thể tham gia chương trình linh hoạt trong năm. 

Tin tức mới nhất | Hà Nội

Dân kế - kiểm chắc chắn phải biết mấy món phím tắt cho Excel này

Dân kế - kiểm chắc chắn phải biết mấy món phím tắt cho Excel này!!!

Tin tức mới nhất | Hồ Chí Minh | 27/12/2024

P-Value và Alpha có liên quan với nhau như thế nào?

Trong CFA Level I, Quantitative Methods là nỗi lo lớn, đặc biệt với những bạn không có nền tảng tính toán. Nhiều học viên nhầm lẫn giữa p-value, alpha (α) và kiểm định giả thuyết, thậm chí kéo dài sang Level II. Hãy cùng FTMS tìm hiểu bài tập p-value, alpha để hiểu rõ mối liên hệ này!

Tin tức mới nhất | Hà Nội | 27/06/2025

Các loại phí liên quan đến chương trình CMA

Chứng chỉ CMA (Certified Management Accountant) do Hiệp hội Kế toán Quản trị Hoa Kỳ (IMA) cấp là một trong những chứng chỉ quốc tế uy tín, phù hợp với các chuyên gia kế toán, tài chính, kiểm soát nội bộ, quản lý doanh nghiệp và tư vấn quản trị. Với chương trình học thực tiễn, CMA trang bị cho người học nền tảng kiến thức vững chắc và kỹ năng phân tích tài chính chuyên sâu – những yếu tố thiết yếu để thăng tiến lên các vị trí quản lý cao cấp.

 

Tin tức mới nhất | Hà Nội | 28/10/2025

Hiểu Đúng Về Khẩu Vị Rủi Ro Khi Cảm Xúc Chi Phối Quyết Định Đầu Tư

Trong lĩnh vực tài chính và đầu tư, việc xác định đúng “khẩu vị rủi ro” là yếu tố then chốt để xây dựng danh mục phù hợp. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư lại lầm tưởng rằng mức độ chấp nhận rủi ro là cố định, trong khi thực tế, nó thay đổi mạnh mẽ dưới tác động của thị trường, tin tức và cảm xúc cá nhân. Hiểu đúng về rủi ro, hành vi đầu tư và tâm lý tài chính không chỉ giúp bạn ra quyết định sáng suốt hơn, mà còn là nền tảng quan trọng để phát triển nghề nghiệp trong ngành tài chính chuyên nghiệp.

Tin tức mới nhất | Hồ Chí Minh | 11/08/2025

Carbon Credit: Cơ Hội Hay Thách Thức Cho Kế Toán Quản Trị Việt Nam?

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lớn: chi phí tín chỉ carbon không còn là “chi phí môi trường ngoài sổ sách”. Với sự tham gia của các tập đoàn lớn như VinFast, Masan, Hòa Phát vào thị trường carbon nội địa, việc ghi nhận, kiểm soát và tối ưu hóa chi phí carbon đã trở thành một chiến lược tài chính bắt buộc. Trong bối cảnh này, kế toán quản trị không chỉ làm nhiệm vụ “theo dõi chi phí” mà cần đóng vai trò dẫn dắt chiến lược chuyển đổi xanh, giúp doanh nghiệp vừa tuân thủ quy định vừa khai thác cơ hội từ xu hướng Net Zero.

Đăng ký nhận tư vấn

 

30.000+ Học viên đã học và phát triển sự nghiệp, còn bạn thì sao?

Để lại thông tin của bạn ngay bên dưới, chuyên gia của chúng tôi sẽ liên hệ lại với bạn!

Chọn khu vực của bạn


Thông tin cá nhân của bạn sẽ hoàn toàn được bảo mật.

Chúng tôi cam kết không SPAM hoặc cung cấp cho đơn vị thứ 3!

Đang xử lý

Hà Nội

+84 385 902 628

TP. Hồ Chí Minh

+84 93 111 3020

×