Chuyển đổi VAS sang IFRS: Có phải là trách nhiệm của riêng kế toán?

Chuyển đổi VAS sang IFRS: Có phải là trách nhiệm của riêng kế toán?

Chuyển đổi VAS sang IFRS: Có phải là trách nhiệm của riêng kế toán?

Khóa học CFA

Khóa học ICAEW
Khóa học ACCA

Chuyển đổi VAS sang IFRS: Có phải là trách nhiệm của riêng kế toán?

Sự phát triển của thị trường chứng khoán và gia tăng toàn cầu hóa của các doanh nghiệp Việt Nam đặt ra yêu cầu cấp thiết về sự tương thích trong hệ thống báo cáo.

Sự khác biệt ngày càng lớn giữa VAS và IFRS

Từ 2001 đến 2005, Bộ Tài Chính ban hành 26 Chuẩn Mực Kế Toán Việt Nam (VAS) dựa trên Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IAS) và Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS), có bổ sung và thay đổi “cho phù hợp với thực tiễn của Việt Nam”.

Tuy nhiên, VAS chỉ ứng dụng một phần của bộ Chuẩn mực IFRS dẫn đến thiếu sự đồng bộ trong VAS. Hơn thế nữa, từ 2005 đến nay, VAS không được cập nhật hoặc chỉnh sửa trong khi IFRS và IAS đã và đang thay đổi rất nhiều do quá trình hợp nhất giữa IFRS và US GAAP. Điều này dẫn đến một sự khác biệt lớn giữa VAS và IFRS.

Trong nỗ lực giải quyết vấn đề này, Bộ Tài Chính đã ban hành nhiều thông tư hướng dẫn áp dụng VAS. Nếu có mâu thuẫn giữa những hướng dẫn này và VAS, các thông tư sẽ được chọn làm cơ sở áp dụng.

Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 202/2014 đã mang lại nhiều thay đổi và đưa VAS tiệm cận IFRS hơn ở một số khoản mục. Tuy vậy, giữa hai Chuẩn mực vẫn còn khác biệt căn bản như một số ví dụ dưới đây.

Giá trị hợp lý (fair value) là xu hướng trong hầu hết các chuẩn mực IFRS mới được ban hành hay điều chỉnh. IFRS hướng đến cung cấp thông tin phù hợp hơn cho người đọc bằng cách phản ánh tình hình tài chính của công ty gần với giá trị vốn hóa tại thời điểm hiện tại chứ không theo giá gốc lịch sử, và ghi nhận các khoản lỗ hay tổn thất tài chính sớm hơn ngay khi xuất hiện khả năng có tổn thất. Trong khi đó, hiện tại VAS vẫn rất hạn chế trong việc đánh giá và ghi nhận theo giá trị hợp lý.

IFRS yêu cầu phân tích và ghi nhận dựa vào nguyên lý “bản chất hơn hình thức” trên hợp đồng, hóa đơn và chứng từ. Để có thể phản ánh đúng bản chất nghiệp vụ, doanh nghiệp cần thông tin đa chiều để phân tích và đưa ra các ước tính và giả định.

Một ví dụ minh họa là một công ty bán một chiếc xe máy với bảo hành 5 năm (thông thường các hãng khác chỉ bảo hành 1 năm), kèm theo đó là các khuyến mãi, dịch vụ hỗ trợ thay phụ tùng miễn phí, phiếu quà tặng 10 đêm nghỉ dưỡng tại một khách sạn trực thuộc tập đoàn. Mặc dù hóa đơn ghi giá bán của chiếc xe là 30 triệu đồng, kế toán không ghi nhận ngay doanh thu là 30 triệu đồng tại thời điểm bàn giao xe và phát hành hóa đơn.

Theo nguyên tắc IFRS, kế toán cần phải xác định các nghĩa vụ thực hiện trong hợp đồng trong giao dịch này bao gồm: chiếc xe máy, dịch vụ bảo hành, phụ tùng thay thế và 10 đêm khách sạn; sau đó dựa trên các giả định và thông tin có được từ thị trường, thống kê số liệu lịch sử… để tách 30 triệu đồng này phù hợp cho từng nghĩa vụ trong hợp đồng. Doanh thu của từng cấu phần này sẽ được ghi nhận tại thời điểm và thời kỳ phù hợp với bản chất của từng hàng hóa và dịch vụ.

Bên cạnh đó, yêu cầu về trình bày báo cáo tài chính của IFRS cũng chặt chẽ và chi tiết hơn, đòi hỏi phải cung cấp đầy đủ thông tin để người đọc có thể hiểu rõ các giả định được sử dụng, cơ sở các ước tính cũng như bản chất của số dư hoặc khoản mục trọng yếu trên báo cáo tài chính, hoặc các cam kết quan trọng chưa được ghi nhận trong kỳ.

Tại sao phải chuyển đổi sang IFRS?

Theo thống kê của Ủy Ban Chứng Khoán ngày 29 tháng 4 năm 2021, tổng vốn hóa của thị trường chứng khoán Việt Nam (TTCK), bao gồm cả HOSE, HNX, UPCoM và TPCP/TPDN đạt gần 7,4 triệu tỉ đồng, tương đương 120% GDP và tăng 10,83% so với cùng kỳ năm trước. Sự phát triển của TTCK, trong đó có sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài vào TTCK Việt Nam, cũng như ngày càng nhiều các doanh nghiệp Việt Nam có kế hoạch niêm yết tại các thị trường chứng khoán quốc tế đã đặt ra nhiều yêu cầu trong việc rút ngắn sự khác biệt (hiện vẫn còn khá lớn) giữa VAS và IFRS.

Ngày 16 tháng 3 năm 2020, Bộ Tài chính đã ban hành quyết định số 345/QĐ-BTC phê duyệt đề án áp dụng IFRS tại Việt Nam. Từ 2022 đến 2025, các doanh nghiệp được tạo điều kiện để áp dụng IFRS tự nguyện. Sau đó là giai đoạn bắt buộc lập báo cáo tài chính hợp nhất IFRS đối với các đối tượng bao gồm Công ty mẹ của tập đoàn kinh tế Nhà nước quy mô lớn hoặc có các khoản vay được tài trợ bởi các định chế tài chính quốc tế, Công ty mẹ là công ty niêm yết, Công ty đại chúng quy mô lớn là công ty mẹ chưa niêm yết.

Việc chuyển đổi từ VAS sang IFRS của Việt Nam là một yếu tố quan trọng giúp cho các doanh nghiệp ở Việt Nam có thể hội nhập và gia nhập ở mức độ cao hơn nữa vào các thị trường tài chính quốc tế cũng như đón nguồn vốn của các nhà đầu tư nước ngoài. Ngoài các ảnh hưởng tích cực của việc áp dụng IFRS đối với các doanh nghiệp, sẽ có rất nhiều thách thức không nhỏ đang chờ đón họ ở phía trước.

Theo: KPMG Việt Nam

 Tags: Chuyển đổi VAS sang IFRS Kế toán

Toàn quốc | Áp dụng đến 18/11/2026

Black Friday 2026 FTMS Global - Giảm đến 50% học phí

Black Friday 2026 tại FTMS Global: Giảm 50% học phí ACCA, CFA, CMA, IFRS, tiết kiệm đến 55 triệu đồng. Chỉ từ 26-28/11 với 15 suất ưu đãi.

Tin tức mới nhất | Hồ Chí Minh

Big4 Kiểm toán kinh doanh ra sao tại Việt Nam

Tính đến hiện tại, 3 sàn HoSE, HNX, UPCoM có tổng cộng 1.679 doanh nghiệp niêm yết. Với việc kiểm toán cho 585 đơn vị có lợi ích công chúng, EY, PwC, Deloitte, KPMG đang phục vụ khoảng 35% doanh nghiệp đại chúng tại Việt Nam.

Tin tức mới nhất | Hồ Chí Minh | 28/10/2024

IFRS chính thức được quốc hội thông qua

Ngày 29/11, Quốc hội Việt Nam chính thức thông qua IFRS, đánh dấu bước tiến lớn trong ngành Kế toán - Tài chính

Tin tức mới nhất | Hà Nội

Bộ Tài Chính công bố 6 chuẩn mực kế toán công Việt Nam đợt 2

Đến nay, đã có 11 chuẩn mực kế toán công Việt Nam được công bố. Việc công bố các chuẩn mực kế toán công của Việt Nam nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về kế toán, thống nhất các nguyên tắc cho lập báo cáo tài chính của các đơn vị công và lập báo cáo tài chính nhà nước, khẳng định sự hội nhập và thừa nhận các thông lệ chung của quốc tế, đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của kế toán khu vực công tại Việt Nam.

Ngày 06/07/2022, thừa ủy quyền Bộ trưởng Bộ Tài chính, Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn đã ký ban hành Quyết định 1366/QĐ-BTC công bố 6 chuẩn mực kế toán công Việt Nam đợt 2.

Tin tức mới nhất | Hà Nội | 20/06/2025

Chứng chỉ ACCA là gì? Khóa học ACCA gồm những gì?

Kế toán, kiểm toán ngày càng đòi hỏi tư duy chiến lược, phân tích tài chính và hiểu biết chuẩn mực quốc tế. ACCA chính là chứng chỉ quốc tế có thể cung cấp toàn bộ kỹ năng cần thiết, giúp bạn trang bị kỹ năng toàn diện, mở ra cơ hội nghề nghiệp vững chắc!

Tin tức mới nhất | Hồ Chí Minh | 27/12/2024

Nguyên tắc phù hợp: Khái niệm nền tảng nhất của kế toán

Nguyên tắc phù hợp (Matching principle) là một trong những khái niệm nền tảng nhất mà bất cứ ai theo đuổi nghề kế toán, kiểm toán đều phải biết.

Tin tức mới nhất | Hồ Chí Minh | 30/09/2026

ACCA 2027 có gì mới? Cấu trúc chương trình, miễn môn và lộ trình chuyển đổi

ACCA 2027 giảm từ 13 xuống 11 bài thi. Thông tin này khiến nhiều người đang học đặt câu hỏi: Môn đã đỗ có được công nhận không? Môn nào đổi tên, môn nào chuyển cấp độ? Nếu được miễn môn theo bằng đại học, quyền lợi đó sẽ thay đổi thế nào?

Theo cấu trúc ACCA công bố, chương trình mới gồm 11 bài thi ở ba cấp độ chính: Knowledge, Expertise và Strategic Professional. Mỗi cấp độ còn có một Essential Employability Module bắt buộc nhằm phát triển năng lực ứng dụng trong công việc. Foundations là lộ trình đầu vào riêng dành cho người chưa đáp ứng điều kiện vào chương trình chính, không được tính trong 11 bài thi. 

Bài viết dưới đây giúp bạn nhìn rõ cấu trúc mới và những việc cần kiểm tra trước mốc chuyển đổi năm 2027.

Tin tức mới nhất | Hà Nội

3 lưu ý quan trọng để làm tốt bài thi ACCA

Trong bài viết gồm những thông tin được thu thập từ những Prize winner, ACCA đã chia sẻ một số mẹo để đạt kết quả tốt trong kỳ thi ACCA. Sau đây tổng hợp là 3 lưu ý quan trọng để làm tốt bài thi ACCA. Sắp đến ngày thi – làm thế nào để chuẩn bị? Khi nói đến những ngày cận kề kỳ thi, có rất nhiều ý kiến khác nhau nhưng tất cả đều đồng ý về tầm quan trọng của việc có đủ thời gian để chuẩn bị đúng cách – đặc biệt là nếu bạn đang làm việc tại một công ty – vì điều này có thể giúp giảm lo lắng và giúp bạn cơ hội thư giãn trước khi thi ngày. 

Đăng ký nhận tư vấn

 

30.000+ Học viên đã học và phát triển sự nghiệp, còn bạn thì sao?

Để lại thông tin của bạn ngay bên dưới, chuyên gia của chúng tôi sẽ liên hệ lại với bạn!

Chọn khu vực của bạn


Thông tin cá nhân của bạn sẽ hoàn toàn được bảo mật.

Chúng tôi cam kết không SPAM hoặc cung cấp cho đơn vị thứ 3!

Đang xử lý

Hà Nội

+84 385 902 628

TP. Hồ Chí Minh

+84 93 111 3020

×